KARTA PODATKOWA

(podatek dochodowy od osób fizycznych prowadzących działalność gospodarczą)

Home

• o ryczałtach podatkowych,

• pełna charakterystyka karty podatkowej, stawki, ulgi, ulga uczniowska, zwolnienia,

• ustawa o o zryczałtowanym podatku dochodowym od niektórych przychodów osiąganych przez osoby fizyczne (pdf) - Dz. U. z 1998 r. Nr 144, poz. 930 z późn. zm.

• karta podatkowa w Polsce

• karta podatkowa - gmina Wrocław

• wyjaśnienia Ministerstwa Finansów w ryczałtów podatkowych

• pozostałe ryczałty w podatku dochodowym od osób fizycznych.

O tym, że ryczałt podatkowy nie jest nowym tytułem podatkowym, a jedynie uproszczoną formą opodatkowanieniektórych zjawisk ekonomicznych i pozaekonomicznych informuje art. 25 Ordynacji podatkowej. Daje on Ministrowi Finansów prawo „w drodze rozporządzenia zryczałtować podatki oraz określać szczegółowe zasady oraz warunki ich zryczałtowania, wprowadzać obowiązek wpłacania zaliczek na podatki oraz określać sposób ich obliczania lub ich wysokość”.

Występowanie zryczałtowanych form opodatkowania związane jest z kilkoma przesłankami, pośród których można wymienić: 1)dążenie do ułatwiania wymiaru podatku, gdy nie można ustalić faktów, 2) przy zbyt wysokim obciążeniu podatkowym - zachęcanie podatnika do dostarczenia dokumentów, na których podstawie będzie możliwe obliczenie danego podatku, 3) skłanianie podatników do zachowań akceptowanych przez władze, jeżeli ich obciążenia są niższe, niżby to wynikało z normalnych zasad, 4) zachęcanie podatników-rezydentów do podejmowania czasowej pracy za granicą lub też zamożne osoby fizyczne do osiedlania się w kraju, w którym stosuje się stawkę zryczałtowaną.

Z ryczałtami podatkowymi mamy do czynienia wówczas, gdy wysokość świadczenia podatkowego wynika wprost z treści przepisów prawa podatkowego i znana jest podatnikowi z góry, np. przed rozpoczęciem działalności podlegającej opodatkowaniu (warunku tego nie spełnia konstrukcja bazująca na stawkach procentowych, np. ryczałt ewidencjonowany (!)). Sama technika opodatkowania zryczałtowanego nawiązuje do szacunkowej podstawy opodatkowania i tzw. znamion zewnętrznych przedmiotu opodatkowania Szacunkowa podstawa opodatkowania, stosowana jest zwłaszcza w odniesieniu do podatków dochodowego lub obrotowego, które obciążają małe przedsiębiorstwa (także gospodarstwa rolne). Te kategorie podatków moją podlegać podatkowi od dochodu domniemanego (rzeczywiste wyniki gospodarowania są bez znaczenia) lub obrotu obliczanego na podstawie: obrotu brutto, uprawianego obszaru, liczebności bydła,  miejsca wykonywania działalności, ilość zatrudnionych pracowników itp. Z fakultatywności form zryczałtowanych opodatkowania wynika stosowanie takich obciążeń podatkowych, które odpowiadają przeciętnym osiąganym rezultatom działalności gospodarczej danego rodzaju.

Wysokość podatku zryczałtowanego ustalana jest w oparciu o „średni'' dochodu, zamiast od dochodu bieżącego. Opodatkowanie tu może być stosowane w przypadku dochodu z majątku lub pracy. W odniesieniu do nieruchomości za podstawę podatku dochodowego można przyjąć realną (średnią) stawkę dochodu opartego na (katastralnej) wartości nieruchomości. Domniemane opodatkowanie dochodu z pracy może być zastosowane, gdy trudno jest opodatkować dochód bieżący (np. w przypadku osób pracujących na własny rachunek). Kryteria określenia dochodu "średniego" to m.in. wartość netto, wartość poszczególnych składników majątku, wpływy brutto lub zewnętrzne oznaki zamożności.

Dodać należy, że tego rodzaju założenie jest zazwyczaj punktem wyjścia dla dalszej kalkulacji zryczałtowanego podatku. Ponieważ ryczałty mają zastosowanie - z przyczyn nie tylko ekonomicznych - do wybranych grup podatników, przyjmuje się, że powinny one stanowić niższe obciążenie niż opodatkowanie na tzw. zasadach ogólnych. Potwierdzeniem istnienia tej zasady jest art. 10 Ordynacji podatkowej. Głosi on, że: "wprowadzenie zryczałtowanej formy opodatkowania nie pozbawia podatnika możliwości dokonania wyboru opodatkowania na zasadach ogólnych (...) chyba, że inne ustawy stanowią inaczej”. W polskim systemie podatkowym stawki zryczałtowane moją zastosowanie głównie w odniesieniu do dochodów osiąganych przez osoby fizyczne, które winny podlegać co do zasady opodatkowaniu podatkiem dochodowym (PIT). Ryczałt podatkowy pojawia się także w podatku od towarów i usług w odniesieniu np. do świadczenia usług w zakresie międzynarodowego transportu drogowego.

(*) Opodatkowanie rzemieślników kartą podatkową wiąże się jeszcze z innym zagadnieniem, tj. z rozróżnieniem opodatkowania dochodów z usług świadczonych przez rzemieślników od opodatkowania dochodów z tzw. wolnych zawodów (lekarze, weterynarze, pielęgniarki, położne, prawnicy, architekci, księgowi). Propozycja definicji wolnego zawodu zawierać będzie nowela do ustawy o ryczałtach która ma wejść w życie w styczniu 2004 r.

Z racji ścisłego związku podatków zryczałtowanych z opodatkowaniem podatkiem dochodowym od osób fizycznych, dochody z tego tytułu należy rozpatrywać w szerszym kontekście zmian w systemie opodatkowania podatkami dochodowymi (wyłączenia, ulgi podatkowe, zmiany stawek itd.) z jednej strony i kwestii związanych z udziałami jednostek samorządu terytorialnego w podatkach PIT i CIT (obecnie udziały samorządu w tych podatkach sięgają 1/3 wpływów podatkowych).

• usługowa lub wytwórczo-usługowa,
• detaliczny handel artykułami spożywczymi, rolnymi i ogrodniczymi,
• obnośny i obwoźny handel artykułami przemysłowymi,
• działalność gastronomiczna,
• usługi transportowe,
• usługi rozrywkowe,
• sprzedaż posiłków domowych w mieszkaniach,
• działalność wykonywana w ramach niektórych tzw. wolnych zawodów (pielęgniarka, położna, weterynarz),
• opieka domowa nad dziećmi i osobami chorymi,
• usługi edukacyjne.

• usługami o charakterze agrotechnicznym i przewozowym, świadczone na rzecz kół łowieckich,
• usługi polegającymi na przewozie mleka do punktów skupu, zrywce i wywózce drewna z lasu do punktów przeładunkowych oraz  przewozie uczniów do szkoły,
• sprzedaż piasku, żwiru, kamieni, glinki, torfu i innych minerałów wchodzących w skład gospodarstwa rolnego,
• usługi hotelarskie polegające na wynajmie pokoi gościnnych i domków turystycznych (w tym wydawanie posiłków), jeżeli łączna liczba pokoi (w tym także w domkach  turystycznych) nie przekracza 12,
• usługi w zakresie wytwórczości ludowej i  artystycznej.

Stawki karty podatkowej (także ryczałtu od przychodów osób duchownych) precyzuje obwieszczenie Ministra Finansów z dnia 25 listopada 2002 r. w sprawie stawek karty podatkowej oraz kwartalnych stawek obowiązujących w 2003 r.  - M. P. Nr 57, poz. 783.

• rodzaju i zakresu prowadzonej działalności objętej kartą podatkową,
• wielkości zatrudnienia w zakładzie podatnika,
• wielkości miejscowości, w której prowadzona jest działalność gospodarczą (liczba mieszkańców),
• innych warunków.

(*) Przed nowelizacją z roku 1996, w przypadku przychodów z tytułu usług hotelarskich, twórczości ludowej i artystycznej oraz, świadczonych przez rolników, usług transportowych dotyczących przewozu mleka, zrywki i wywozu z lasu drewna, przewozu uczniów do szkół, sprzedaży piasku, żwiru itd., obowiązywała stawka procentowa - podatek wynosił 10% przychodów. Niższa, bo 7% stawka miała zastosowanie do przychodów ze sprzedaży wyrobów wytwórczości ludowej i artystycznej.

Np. zwyżka o 40% ma miejsce jeżeli zatrudniono członka rodziny w przedsiębiorstwie bez zatrudniania pracowników; zwyżka 30% -jeżeli sytuacja taka miała miejsce w przedsiębiorstwie, w którym pracuje jeden pracownik itd.

Ulga uczniowska przysługuje osobom fizycznym prowadzącym działalność gospodarczą, uprawnionym na mocy odrębnych przepisów do szkolenia uczniów i zatrudniającym w ramach prowadzonej działalności pracowników w celu przygotowania zawodowego. Ulga uczniowska przysługuje, jeżeli szkolenie zostało zakończone pozytywnym wynikiem egzaminu.

• 4.560 zł - przy okresie szkolenia do 24 miesięcy,
• 7.600 zł - przy okresie szkolenia ponad 24 miesiące.

Kwoty ulg uczniowskich podwyższa się o 20% podatnikom, którzy prowadzą działalność gospodarczą w miejscowościach o liczbie mieszkańców do 5.000 oraz w gminach o szczególnym zagrożeniu wysokim bezrobociem strukturalnym, określonych w odrębnych przepisach. Podwyżka ulgi uczniowskiej o 20% przysługuje także wtedy, gdy po zakończeniu szkolenia gmina, w której prowadzona jest działalność, wykreślona została z wykazu gmin zagrożonych szczególnie wysokim bezrobociem strukturalnym.

Przepisy stosuje się odpowiednio do podatników, którzy na podstawie umowy zawartej ze szkołą prowadzą zajęcia praktyczne lub praktyki zawodowe uczniów szkół ponadgimnazjalnych prowadzących kształcenie zawodowe oraz dotychczasowych szkół ponadpodstawowych prowadzących kształcenie zawodowe, zwane dalej "praktyczną nauką zawodu", pod warunkiem że praktyczna nauka zawodu trwała nie krócej niż 10 miesięcy.

Jeżeli podatnik w okresie korzystania z ulgi uczniowskiej zmieni formę opodatkowania i jest opodatkowany w sposób określony w ustawie o podatku dochodowym, niewykorzystaną część ulgi w zryczałtowanym podatku dochodowym odlicza od podatku dochodowego .

• z zatrudnianiem pracowników w celu nauki zawodu oraz prowadzeniem praktycznej nauki zawodu (na równi z osobami zatrudnionymi w celu nauki zawodu lub przyuczenia do wykonywania określonej pracy traktuje się uczniów szkół średnich oraz studentów, zatrudnionych w okresie wakacji letnich i zimowych),
• zatrudnianiem  pracowników wyłącznie przy sprzedaży wyrobów, przyjmowaniu zleceń na usługi, utrzymywaniu czystości w zakładzie, prowadzeniu kasy i księgowości, kierowców i konwojentów - pod warunkiem, że podatnik określił na piśmie zakres czynności tych pracowników,
• zatrudnianiem nie więcej niż czterech bezrobotnych absolwentówskierowanych, na podstawie odrębnych przepisów, przez właściwy urząd pracy do odbywania stażu u pracodawcy przez okres nie przekraczający dwunastu miesięcy,
• zatrudnianiem łącznie nie więcej niż trzech bezrobotnych lub absolwentów – w rozumieniu przepisów o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu – zarejestrowanych w urzędzie pracy, przy czym okres zarejestrowania w urzędzie pracy bezrobotnego musi trwać co najmniej 6 miesięcy w okresie bezpośrednio poprzedzającym jego zatrudnienie,
• zatrudnianiem osób powołanych do odbycia zasadniczej służby wojskowej w okresie pierwszych dwunastu miesięcy po złożeniu przez nie egzaminu.

• złożą wniosek o zastosowanie opodatkowania w tej formie (we wniosku zgłoszą prowadzenie działalności wymienionej załączniku do ustawy),
• nie korzystają z usług osób nie zatrudnionych przez siebie na podstawie umowy o pracę oraz z usług innych przedsiębiorstw i zakładów, chyba że chodzi o usługi specjalistyczne,
• nie prowadzą innej pozarolniczej działalności gospodarczej,
• małżonek podatnika nie prowadzi działalności w tym samym zakresie,
• nie wytwarzają wyrobów opodatkowanych podatkiem akcyzowym.

Płatności podatku

Organem właściwym w sprawie karty jest urząd skarbowy, na  terenie którego odbywa się działalność gospodarcza.

Karta podatkowa jako dochód gmin w Polsce:

Karta podatkowa i ryczałt ewidencjonowany są jedną z fakultatywnych form opodatkowania działalności gospodarczej prowadzonej przez osoby fizyczne i spółki cywilne. Formą podstawową opodatkowania jest podatek dochodowy od osób fizycznych (PIT). W roku 2002 blisko 360 tys. podmiotów gospodarczych płaciło daninę według stawek PIT, gdzie najniższa stawka wynosi 19 proc., a najwyższa 40 proc. Prawie 600 tys. małych firm wybrało podatek zryczałtowany (ryczałt ewidencjonowany lub karta podatkowa).

 Wpływy z podatku karty podatkowej nie wykazują znacznego zróżnicowania zarówno terytorialnego jak i ze względu na typ gminy (gminy wiejskie, miejsko-wiejskie i miejskie). Nieznacznie gminy miejskie przeważają nad wiejskimi.

W skali wszystkich jednostek samorządowych, dane ze sprawozdań finansowych wskazują na uzupełniający charakter karty podatkowej. Dochody z tytułu karty podatkowej w okresie 2000-2002 ulegały (nominalnie i realnie) znacznemu obniżeniu. W znacznej mierze jest to efekt szybkiego przechodzenia małych podmiotów do szarej strefy w przypadku nadmiernego fiskalizmu państwa. Sytuację pogłębiły niekorzystne zmiany w systemie podatków dochodowych (stawki podatkowe w latach 1997-2002 realnie nieznacznie spadły). Kartę podatkową cechuje niewielki zakres stosowanych ulg, zwolnień i obniżek podatku rzędu 1% wpływów. Uwagę zwraca bardzo duża różnica pomiędzy dochodami planowanymi a zrealizowanymi w latach 2000-2002 odpowiednio: 10%, 9% i 25%.

Źródło: Sprawozdania z wykonania budżetów gmin za 4 kwartały. Kwoty podatku bez uwzględnianych potrąceń.

Karta podatkowa w systemie dochodów gminy Wrocław:

1. Wpływy z karty podatkowej stanowią kilka mln zł, jest już zauważalnym źródłem finansowania zadań samorządowych. Wpływy z karty podatkowej w sytuacji recesji gospodarczej i zmian w systemie podatkowym maleją w szybkim tempie. Nominalnie w latach 2001-2003 spadek wpływów z karty wyniósł aż 40%. W znacznej mierze jest to efekt szybkiego przechodzenia małych podmiotów do szarej strefy w przypadku nadmiernego fiskalizmu państwa oraz złej kondycji finansowej małych podmiotów gospodarczych.

c)  podatek  od  działalności  gospodarczej  prowadzonej przez osoby
    fizyczne opłacany w formie karty podatkowej

    Podatkiem tym objętych jest ponad 100 rodzajów drobnej wytwórczości.
    Jego wysokość ustala  Minister  Finansów  w  drodze  rozporządzenia.
    Udział tego podatku  w  dochodach  własnych  Miasta wynosi ok. 0,4%.
    Znaczny wpływ na jego wysokość ma  również  zła  kondycja  finansowa
    małych    podmiotów    gospodarczych,    wybierających    tę   formę
    opodatkowania,  co  skutkuje  zaległościami  z  opłatą  podatku    i
    późniejszymi  wnioskami  w  sprawie  umorzenia,  odroczenia  terminu
    płatności bądź rozłożenia zaległości na raty.
 

Pozostałe ryczałty w podatku dochodowym od osób fizycznych nie stanowiące dochodu jednostek samorządu terytorialnego.

1. zryczałtowany podatek dochodowy od przychodów osób duchownych. Podatek dochodowy w formie ryczałtu od przychodów osób duchownych opłacają osoby duchowne prawnie uznanych wyznań, osiągające przychody z opłat otrzymywanych w związku z pełnionymi funkcjami o charakterze duszpasterskim. Stawki ryczałtu zarówno od przychodów proboszczów, jak i przychodów wikariuszy, określone są kwotowo w załącznikach do ustawy. O stawce ryczałtu podatkowego dla proboszczów decyduje jedynie przypisanie do jednej z 16 grup uwzględniających liczebność parafii (kwartalnie jest to od 319 zł do 1136 zł). W przypadku wikariuszy obowiązuje podział stawek w zależności od liczebności parafii na jedną z 6 grup, które to stawki dodatkowo są zróżnicowane w zależności od liczebności gmin (3 grupy). Tym samym wprowadzono 18  możliwych stawek o rozpiętości kwot kwartalnych podatku od 102 do 372 zł. Wysokość ryczałtu ustalana jest w drodze decyzji urzędu skarbowego odrębnie za każdy rok podatkowy. Osoby duchowne opłacające ryczałt są zwolnione od obowiązku składania zeznań podatkowych o wysokości osiągniętego dochodu ze źródła przychodu objętego ryczałtem. Osoby duchowne, bez wezwania, opłacają ryczałt w terminie do dnia 20 następnego miesiąca po upływie kwartału, a za czwarty kwartał - do dnia 28 grudnia roku podatkowego, na rachunek właściwego urzędu skarbowego. Osoby duchowne mogą zrzec się opłacania ryczałtu i opłacać podatek dochodowy na ogólnych zasadach, prowadząc podatkową księgę przychodów i rozchodów. 

2. tzw. ryczałt ewidencjonowany. Opodatkowaniu ryczałtem od przychodów ewidencjonowanych podlegają przychody z pozarolniczej działalności gospodarczej, w tym również, gdy działalność ta jest prowadzona w formie spółki cywilnej, jawnej i partnerskiej osób fizycznych wykonujących wolne zawody. Ryczałt od przychodów ewidencjonowanych w 2003 r. mogą opłacać podatnicy, którzy w 2002 r. uzyskali przychody z działalności gospodarczej w wysokości nieprzekraczającej 250.000 euro. Podstawę opodatkowania stanowi przychód bez pomniejszania o koszty jego uzyskania. Podatnicy korzystający z tej formy opodatkowania obowiązani są do prowadzenia ewidencji przychodów odrębnie za każdy rok podatkowy.  W zakresie obowiązków sprawozdawczych podatnicy obowiązani są złożyć w urzędzie skarbowym właściwym według miejsca zamieszkania podatnika zeznania o wysokości uzyskanego przychodu, wysokości dokonanych odliczeń i należnego ryczałtu od przychodów ewidencjonowanych - w terminie do dnia 31 stycznia następnego roku (PIT 28). Stawki ryczałtu od przychodów ewidencjonowanych wynoszą:
   • 20 % przychodów osiąganych w zakresie wolnych zawodów,
   • 17 % przychodów, o których mowa w załączniku nr 2 do ustawy, z zastrzeżeniem pkt 3 lit. f),
   • 8,5 % od przychodów z działalności usługowej; od przychodów z tytułu umowy najmu, podnajmu, dzierżawy itp
   • 5,5 % od przychodów z działalności wytwórczej i budowlanej,
   • 3,0 % od przychodów z działalności usługowej w zakresie handlu oraz z działalności gastronomicznej, z wyjątkiem przychodów ze sprzedaży napojów o zawartości powyżej 1,5 % alkoholu.
   • 75 % przychodu, W przypadku nieprowadzenia ewidencji lub prowadzenia jej niezgodnie z warunkami wymaganymi do uznania jej za dowód w postępowaniu podatkowym.
   Podatnicy są obowiązani za każdy miesiąc obliczać ryczałt od przychodów ewidencjonowanych i wpłacać go na rachunek urzędu skarbowego właściwego według miejsca zamieszkania podatnika w terminie do dnia 20 następnego miesiąca, a za miesiąc grudzień - w terminie złożenia zeznania - dotyczy przychodów spółki w roku poprzedzającym rok podatkowy o ile nie przekroczyły kwoty stanowiącej równowartość 25.000 euro. Ryczałt można opłacać co kwartał. Podatnicy, którzy wybrali opłacanie ryczałtu co kwartał, są obowiązani do dnia 20 stycznia roku podatkowego zawiadomić o tym naczelnika urzędu skarbowego właściwego według miejsca zamieszkania podatnika. Podatnicy ryczałtu ewidencjonowanego mogą zrzec się ryczałtu i przejść na warunki ogólne opodatkowania.

 Wszelki prawa zastrzeżone. Zabrania się publikowania materiałów bez zgody autora. Copyright©2003 Maciej Borowski.